Windows API

Button Kontrolü

► Kontroller

Buton kontrolü kullanıcının üzerine tıklayarak programa veri girişi yaptığı bir kontroldür. Program ana penceresi altında oluşturulan küçük bir pencere ile elde edilen buton kontrolü, programın çalışması esnasında kullanıcı tıkladığında kendisine atanan işlemi gerçekleştirir.

Button kontrolü, CreateWindowEx() fonksiyonunun lpClassName parametresi içinde BUTTON veya WC_BUTTON değeri ile tanımlanan bir kontroldür.

BUTTON değerini kullanırsanız programın başında windows.h başlık dosyasını dahil etmeniz yeterlidir, ancak WC_BUTTON değerini kullanırsanız commctrl.h başlık dosyasını dahil etmeniz gerekir.

Şimdi, programımıza bir BUTTON kontrol eklemeye çalışalım.

Aşağıdaki 4 satır programın başına global değerler olarak eklenir:

#define IDC_BUTTON01 301 /* Buton kontrolü için tanımlayıcı makro bildirimi */
#define IDC_BUTTON02 302 /* Buton kontrolü için tanımlayıcı makro bildirimi */
#define IDC_BUTTON03 303 /* Buton kontrolü için tanımlayıcı makro bildirimi */
/* Buton kontrolleri için pencere Handle değeri bildirimi */
HWND hwndButton01, hwndButton02, hwndButton03;

WindowProcedure() fonksiyonu içinde renkli olarak gösterilen satırlar ile 3 adet BUTTON kontrolü oluşturulur. WM_COMMAND mesajına işlem yapılarak her üç butona basıldığında gerçekleştirilecek işlem belirlenir:

LRESULT CALLBACK WindowProcedure (HWND hwnd,UINT message,WPARAM wParam,LPARAM lParam)
{
  switch (message)
  { 
    case WM_CREATE:
	
         hwndStatic01 = CreateWindowEx(0, "STATIC", "Statik kontrol",
                                WS_CHILD | WS_VISIBLE | SS_LEFT, 20, 20, 300, 20,
                                hwnd, (HMENU) IDC_STATIC01, NULL, NULL);

         hwndStatic02 = CreateWindowEx(0, "STATIC", "Statik kontrol",
                                WS_CHILD | WS_VISIBLE | SS_LEFT, 20, 50, 300, 20,
                                hwnd, (HMENU) IDC_STATIC02, NULL, NULL);

         hwndStatic03 = CreateWindowEx(0, "STATIC", "Statik kontrol",
                                WS_CHILD | WS_VISIBLE | SS_LEFT, 20, 80, 300, 20,
                                hwnd, (HMENU) IDC_STATIC03, NULL, NULL);
								
         hwndButton01 = CreateWindowEx(0, "BUTTON", "Button01",
                             WS_CHILD | WS_VISIBLE | BS_NOTIFY, 20, 120, 120, 25,
                             hwnd, (HMENU) IDC_BUTTON01, NULL, NULL);

         hwndButton02 = CreateWindowEx(0, "BUTTON", "Button02",
                             WS_CHILD | WS_VISIBLE | BS_NOTIFY, 160, 120, 120, 25,
                             hwnd, (HMENU) IDC_BUTTON02, NULL, NULL);
							 
         hwndButton03 = CreateWindowEx(0, "BUTTON", "Button03",
                             WS_CHILD | WS_VISIBLE | BS_NOTIFY, 300, 120, 120, 25,
                             hwnd, (HMENU) IDC_BUTTON03, NULL, NULL);

         break;		 

    case WM_COMMAND:
	   
         if (LOWORD(wParam) == IDC_BUTTON01) {
             SetWindowText(hwndStatic01, "Button01 butonuna basıldı.");
         }
         if (lParam == (LPARAM) hwndButton02) {
             SetWindowText(hwndStatic01, "Button02 butonuna basıldı.");
         }
         if (LOWORD(wParam) == IDC_BUTTON03) {
             SendMessage(hwndButton02, BM_CLICK, NULL, NULL);
         }
		 
         if (HIWORD(wParam) == BN_CLICKED) {
             if (LOWORD(wParam) == IDC_BUTTON01) {
                 SetWindowText(hwndStatic02, "Button01 butonuna tıklandı.");
             }
             if (LOWORD(wParam) == IDC_BUTTON02) {
                 SetWindowText(hwndStatic02, "Button02 butonuna tıklandı.");
             }			 
         }		 

         if (HIWORD(wParam) == BN_DOUBLECLICKED) {
             if (LOWORD(wParam) == IDC_BUTTON01) {
                 SetWindowText(hwndStatic03, "Button01 butonuna çift tıklandı.");
             }
             if (LOWORD(wParam) == IDC_BUTTON02) {
                 SetWindowText(hwndStatic03, "Button02 butonuna çift tıklandı.");
             }			 
         }		 
		 
         break;
		 
    case WM_DESTROY:
         PostQuitMessage (0);
         break;
		 
    default:                 
         return DefWindowProc (hwnd, message, wParam, lParam);
  }

  return 0;
}

WM_COMMAND : 273 sayı değerine karşılık gelen mesaj, aşağıdaki 3 işlemden birisi gerçekleştiğinde oluşturulur:

1. Bir kontrol ana penceresine bir bildirim mesajı gönderdiğinde,

2. Kullanıcı bir menüden bir seçenek seçtiğinde,

3. Bir kısayol tuşuna basıldığında

lParam ve wParam parametreleri yukarıdaki seçeneklere göre farklı değerler alır.

Bir kontrolün ana penceresine bir bildirim göndermesi durumunda, wParam parametresinin üst WORD değeri (HIWORD(wParam)) kontrol tanımlı bildirim kodunu, alt WORD değeri (LOWORD(wParam)) kontrol tanımlayıcı değerini içerir. lParam parametresi ise kontrol pencere Handle değerini içerir.

Bir menü seçeneği seçildiğinde, wParam parametresinin üst WORD değeri sıfır, alt WORD değeri menü tanımlayıcısını (IDM_*) içerir. lParam parametresi ise sıfır değerini içerir.

Kısayol tuşuna basıldığında, wParam parametresinin üst WORD değeri 1, alt WORD değeri kısayol tuşu tanımlayıcısını (IDM_*) içerir. lParam parametresi ise sıfır değerini içerir.

Dönüş değeri

Eğer program bu mesaja işlem yaparsa, sıfır değeri geri vermesi gerekir.

Buton kontrol penceresi oluşturulurken, CreateWindowEx() fonksiyonunun lpClassName parametresi için sistemdeki ön tanımlı değerlerden biri olan BUTTON değeri kullanılır.

Program çalıştığında:

  • Program penceresi oluşturulur oluşturulmaz WM_CREATE mesajı mesaj işlem fonksiyonuna gönderilir. switch yapısının bu seçeneği altında CreateWindowEx() fonksiyonu ile 3 adet STATIC ve 3 adet BUTTON kontrolü oluşturulur.
  • Kontroller tarafından ana pencereye gönderilen bildirim mesajlarına işlem yapmak üzere ana pencere mesaj işlem fonksiyonu içinde oluşturulan WM_COMMAND seçeneği altında:
    • İlk if yapısı içinde, wParam parametresinin düşük WORD değerinde bulunan bildirim mesajı gönderen kontrolün tanımlayıcısı IDC_BUTTON01 ise, IDC_STATIC01 kontrol metin değerine "Button01 butonuna basıldı." karakter dizisini yerleştirir.
    • İkinci if yapısı içinde, lParam parametresi bildirim mesajı gönderen kontrolün pencere Handle değeri ile aynı ise, IDC_STATIC01 kontrol metin değerine "Button02 butonuna basıldı." karakter dizisini yerleştirir. İlk if yapısında kontrol tanımlayıcısı ve ikinci if yapısında ise kontrol pencere Handle değerinin eşitliğinin değerlendirildiğine dikkat ediniz.
    • Üçüncü if yapısı içinde, wParam parametresinin düşük WORD değerinde bulunan bildirim mesajı gönderen kontrolün tanımlayıcısı IDC_BUTTON03 ise, SendMessage() fonksiyonu ile, IDC_BUTTON02 butonuna BM_CLICK mesajı gönderilerek, IDC_BUTTON02 butonunun tıklama işlemi gerçekleştirmesi sağlanır. Bu durumda, IDC_BUTTON02 butonu WM_LBUTTONDOWN ve WM_LBUTTONUP mesajlarını, program ana penceresi ise BN_CLICKED bildirim mesajını alır. Bu durumda, klavyenin IDC_BUTTON02 üzerinde odaklandığına dikkat ediniz.
    • Dördüncü if yapısı içinde, wParam parametresinin yüksek WORD değerinde bulunan değer BN_CLICKED bildirim mesajı ise, wParam parametresinin düşük WORD değerinde bulunan bildirim mesajı gönderen kontrolün tanımlayıcısı IDC_BUTTON01 ise IDC_STATIC02 kontrol metin değerine "Button01 butonuna tıklandı.", IDC_BUTTON02 ise "Button02 butonuna tıklandı." karakter dizisini yerleştirir.
    • Beşinci if yapısı içinde, wParam parametresinin yüksek WORD değerinde bulunan değer BN_DOUBLECLICKED bildirim mesajı ise, wParam parametresinin düşük WORD değerinde bulunan bildirim mesajı gönderen kontrolün tanımlayıcısı IDC_BUTTON01 ise IDC_STATIC02 kontrol metin değerine "Button01 butonuna çift tıklandı.", IDC_BUTTON02 ise "Button02 butonuna çift tıklandı." karakter dizisini yerleştirir.
  • Kullanıcı IDC_BUTTON01 veya IDC_BUTTON02 kontrolü üzerinde fare sol tuşuna bastığında sadece IDC_STATIC01 kontrol metin değeri, fare sol tuşunu kaldırdığında IDC_STATIC02 kontrol metin değeri, IDC_BUTTON01 veya IDC_BUTTON02 kontrolüne çift tıkladığında ise tüm Statik kontrol metin değerleri değiştirilir.

Programın çalışan en son hali aşağıdadır:

#include <windows.h>

#define IDC_STATIC01 101
#define IDC_STATIC02 102
#define IDC_STATIC03 103
#define IDC_BUTTON01 301
#define IDC_BUTTON02 302
#define IDC_BUTTON03 303

LRESULT CALLBACK WindowProcedure (HWND, UINT, WPARAM, LPARAM);

char szClassName[ ] = "WinAPIWindowsApp";
HINSTANCE ghInst;
HWND hwndStatic01, hwndStatic02, hwndStatic03;
HWND hwndButton01, hwndButton02, hwndButton03;

int WINAPI WinMain (HINSTANCE hThisInstance, 
                    HINSTANCE hPrevInstance,
                    LPSTR lpszArgument,
                    int nCmdShow)
{
  HWND hwndMain;         
  MSG messages;      
  WNDCLASSEX wincl;

  ghInst = hThisInstance;  

  wincl.hInstance = hThisInstance;
  wincl.lpszClassName = szClassName;
  wincl.lpfnWndProc = WindowProcedure;
  wincl.style = CS_DBLCLKS;           
  wincl.cbSize = sizeof (WNDCLASSEX);

  wincl.hIcon = LoadIcon (NULL, IDI_APPLICATION);
  wincl.hIconSm = LoadIcon (NULL, IDI_APPLICATION);
  wincl.hCursor = LoadCursor (NULL, IDC_ARROW);
  wincl.lpszMenuName = NULL; 
  wincl.cbClsExtra = 0; 
  wincl.cbWndExtra = 0; 
  wincl.hbrBackground = GetSysColorBrush(COLOR_3DFACE);

  if (!RegisterClassEx (&wincl)) return 0;

  hwndMain = CreateWindowEx (0, szClassName, "WinAPI Temel Program", WS_OVERLAPPEDWINDOW, 
                         CW_USEDEFAULT, CW_USEDEFAULT, 544, 375, HWND_DESKTOP, NULL, 
                         hThisInstance, NULL);
						 
  if (!hwndMain) return 0;

  ShowWindow (hwndMain, nCmdShow);
  UpdateWindow(hwndMain);
  
  while (GetMessage (&messages, NULL, 0, 0) > 0) {
    TranslateMessage(&messages);
    DispatchMessage(&messages);
  }	
	
  return messages.wParam;
}

LRESULT CALLBACK WindowProcedure (HWND hwnd,UINT message,WPARAM wParam,LPARAM lParam)
{
  switch (message)
  { 
    case WM_CREATE:
	
         hwndStatic01 = CreateWindowEx(0, "STATIC", "Statik kontrol",
                                WS_CHILD | WS_VISIBLE | SS_LEFT, 20, 20, 300, 20,
                                hwnd, (HMENU) IDC_STATIC01, NULL, NULL);

         hwndStatic02 = CreateWindowEx(0, "STATIC", "Statik kontrol",
                                WS_CHILD | WS_VISIBLE | SS_LEFT, 20, 50, 300, 20,
                                hwnd, (HMENU) IDC_STATIC02, NULL, NULL);

         hwndStatic03 = CreateWindowEx(0, "STATIC", "Statik kontrol",
                                WS_CHILD | WS_VISIBLE | SS_LEFT, 20, 80, 300, 20,
                                hwnd, (HMENU) IDC_STATIC03, NULL, NULL);
								
         hwndButton01 = CreateWindowEx(0, "BUTTON", "Button01",
                             WS_CHILD | WS_VISIBLE | BS_NOTIFY, 20, 120, 120, 25,
                             hwnd, (HMENU) IDC_BUTTON01, NULL, NULL);

         hwndButton02 = CreateWindowEx(0, "BUTTON", "Button02",
                             WS_CHILD | WS_VISIBLE | BS_NOTIFY, 160, 120, 120, 25,
                             hwnd, (HMENU) IDC_BUTTON02, NULL, NULL);
							 
         hwndButton03 = CreateWindowEx(0, "BUTTON", "Button03",
                             WS_CHILD | WS_VISIBLE | BS_NOTIFY, 300, 120, 120, 25,
                             hwnd, (HMENU) IDC_BUTTON03, NULL, NULL);

         break;		 

    case WM_COMMAND:
	   
         if (LOWORD(wParam) == IDC_BUTTON01) {
             SetWindowText(hwndStatic01, "Button01 butonuna basıldı.");
         }
         if (lParam == (LPARAM) hwndButton02) {
             SetWindowText(hwndStatic01, "Button02 butonuna basıldı.");
         }
         if (LOWORD(wParam) == IDC_BUTTON03) {
             SendMessage(hwndButton02, BM_CLICK, NULL, NULL);
         }
		 
         if (HIWORD(wParam) == BN_CLICKED) {
             if (LOWORD(wParam) == IDC_BUTTON01) {
                 SetWindowText(hwndStatic02, "Button01 butonuna tıklandı.");
             }
             if (LOWORD(wParam) == IDC_BUTTON02) {
                 SetWindowText(hwndStatic02, "Button02 butonuna tıklandı.");
             }			 
         }		 

         if (HIWORD(wParam) == BN_DOUBLECLICKED) {
             if (LOWORD(wParam) == IDC_BUTTON01) {
                 SetWindowText(hwndStatic03, "Button01 butonuna çift tıklandı.");
             }
             if (LOWORD(wParam) == IDC_BUTTON02) {
                 SetWindowText(hwndStatic03, "Button02 butonuna çift tıklandı.");
             }			 
         }		 
		 
         break;
		 
    case WM_DESTROY:
         PostQuitMessage (0);
         break;
		 
    default:                 
         return DefWindowProc (hwnd, message, wParam, lParam);
  }

  return 0;
}

Program çalıştığında karşınıza gelecek ekran görüntüsü aşağıdadır: